Tot de verdeling zijn de erfgenamen samen eigenaar. Hier lees je hoe je samen tot een verkoop komt, welke papieren je nodig hebt en hoe de verkoop samenhangt met de erfbelasting.
Een geërfde woning verkoop je pas als alle erfgenamen akkoord gaan, want tot de verdeling zijn jullie samen eigenaar in onverdeeldheid. Voor de verkoop heb je een akte van erfopvolging nodig, en binnen vier maanden na een overlijden in België moet de aangifte van nalatenschap ingediend zijn. Beslis eerst met de notaris of je de erfenis aanvaardt, want sommige handelingen, zoals de woning leeghalen, kunnen al gelden als aanvaarding.
Check
Controleer de basisdocumenten voordat je publiceert, bezoeken plant of een route kiest.
Documentstatus
Vink de belangrijkste onderdelen af.
Documentregels kunnen wijzigen en afhangen van je woning. Raadpleeg bij twijfel notaris, gemeente of bevoegde professional.
Zijn er meerdere erfgenamen, dan worden jullie samen eigenaar van de woning in onverdeeldheid. Niemand kan een deel als het zijne opeisen, en elke beslissing over het onverdeelde goed vraagt de toestemming van alle mede-eigenaars. Verkopen kan dus alleen als iedereen tekent.
Was de overledene getrouwd of wettelijk samenwonend en zijn er kinderen, dan erft de langstlevende partner volgens de wet het vruchtgebruik en krijgen de kinderen de blote eigendom. Voor een echtgenoot gaat dat vruchtgebruik over de hele nalatenschap, voor een wettelijk samenwonende partner over de gezinswoning en de inboedel. Een feitelijk samenwonende partner heeft geen wettelijk erfrecht. Voor de gezinswoning heeft de langstlevende echtgenoot een vetorecht: zonder zijn of haar instemming kan een rechter het vruchtgebruik op die woning niet omzetten. Wie de volle eigendom wil verkopen, heeft dus ook de vruchtgebruiker nodig.
Wil één erfgenaam niet verkopen, dan zit de rest niet vast: niemand kan verplicht worden om in onverdeeldheid te blijven. Wie eruit wil, kan de rechtbank om een verdeling vragen, zonder reden op te geven. De rechter stelt dan een notaris aan die een verdeling voorstelt, en komt er geen akkoord, dan beslist de rechtbank. Zo'n gerechtelijke verdeling duurt vrij lang. Een notaris die erkend bemiddelaar is, kan jullie helpen om samen tot een akkoord te komen. Jullie kunnen ook afspreken om tijdelijk in onverdeeldheid te blijven: zo'n overeenkomst geldt voor hoogstens vijf jaar, maar kan verlengd worden.
Een erfgenaam kan de erfenis zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of verwerpen. Aanvaarden kan stilzwijgend gebeuren, en daar zit het risico: de woning leeghalen of facturen betalen kan al als aanvaarding gelden, en wie aanvaard heeft, kan niet meer verwerpen als er nadien schulden opduiken. Ook zelf een akte van onroerende erfopvolging aanvragen kan zo uitgelegd worden.
Twijfel je of er schulden zijn, laat je dan eerst adviseren door een notaris. Bij een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving kan je nooit tot meer gehouden worden dan de waarde van wat je erft. Denk daar vroeg over na, want voor die keuze gelden termijnen.
De Vlaamse renovatieverplichting geldt niet voor een erfenis. Een lopende verplichting van de overledene blijft wel bestaan: de erfgenamen moeten er binnen de resterende termijn aan voldoen. Koopt één erfgenaam de anderen uit, dan kan de verplichting op die uitkoop van toepassing zijn; vraag de notaris hoe dat in jullie geval zit. Heeft de woning label E of F, dan rust de verplichting bij een verkoop op de koper.
Welke regels gelden, hangt af van waar de overledene woonde. Lag zijn laatste woonplaats in Vlaanderen, dan geldt de Vlaamse erfbelasting en dien je de aangifte van nalatenschap in bij de Vlaamse Belastingdienst. Voor Brussel en Wallonië gelden de Brusselse of Waalse successierechten en gaat de aangifte naar de FOD Financiën. Woonde de overledene in de laatste vijf jaar op meer dan één plaats in België, dan telt het gewest waar hij in die periode het langst woonde.
Voor de Vlaamse erfbelasting moet de aangifte binnen vier maanden na een overlijden in België ingediend zijn, binnen vijf maanden bij een overlijden elders in de EER en binnen zes maanden daarbuiten. Op eenvoudig verzoek krijg je twee maanden uitstel als je dat vóór het einde van die termijn schriftelijk vraagt. Ook dan geldt een aangifte na de gewone termijn als laattijdig en betaal je een belastingverhoging, al is die lager dan zonder uitstel. Het aanslagbiljet volgt normaal binnen drie maanden na de aangifte, en de erfbelasting betaal je in principe binnen twee maanden na de verzending ervan, ook als de woning nog niet verkocht of de erfenis nog niet verdeeld is. Lukt dat niet, dan kan je een afbetalingsplan aanvragen.
De woning geef je aan tegen haar waarde op de dag van het overlijden, en die waarde moet realistisch zijn: een te lage schatting kan een boete opleveren. Volgens de notarissen kan de Vlaamse Belastingdienst tot twee jaar na de aangifte nagaan of je niet te laag schatte, vaak wanneer de woning in die periode verkocht wordt; ligt de verkoopprijs minstens 10% hoger, dan riskeer je een aanvullende belasting en een verhoging. Twijfel je, vraag dan een gratis bindende schatting aan bij de Vlaamse Belastingdienst, vóór je de aangifte indient en vóór de aangiftetermijn verstreken is, of laat een erkende schatter-expert de woning schatten.
Een woning die leegstaat, blijft ook kosten maken. Staat ze twaalf opeenvolgende maanden leeg, dan kan de gemeente ze in het leegstandsregister opnemen; of daar een belasting of een vrijstelling tegenover staat, regelt elke gemeente zelf.
Rust er nog een lening op de woning, dan dient de verkoopprijs eerst om die af te lossen. Bij een erfopvolging geeft de notaris de sommen pas vrij als er geen achterstallige belastingen verschuldigd zijn. Daarna volgt de verdeling: de notaris helpt bij de vereffening en verdeling van de nalatenschap, en elke erfgenaam draagt bij in de schulden en lasten naar verhouding van wat hij ontvangt. Wil één erfgenaam de woning zelf houden, dan kan hij de anderen uitkopen; op die verdeling betaal je in Vlaanderen 2,5% verdeelrecht.
FAQ
Start met je verkoopplan of vraag hulp als je situatie complex is.